الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

222

تفسير مجمع البيان (فارسى)

است كه مىگفتند : به خدا اگر بما امر شود ، اطاعت مىكنيم پس خداى را حمد مىكنيم كه ما را به اين كار امر نكرد . از اين جماعت ، عبد اللَّه بن مسعود و عمار ياسر هستند . از اينرو پيامبر فرمود : « برخى از افراد امت من ، مردانى هستند كه ايمان در دل ايشان از كوه‌هاى بلند استوارتر است » . وَ لَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا ما يُوعَظُونَ بِهِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَشَدَّ تَثْبِيتاً : اگر به امر خدا عمل مىكردند ، براى آنها بهتر و از لحاظ بصيرت در امر دين ، سختتر بود . لفظ تثبيت ، كنايه از بصيرت ، قرار داده شده است زيرا كسى كه در كار دينش بصيرت داشته باشد ، در دينش ثابت قدم‌تر و در اعتقادش قويتر و هميشگىتر از آنانى است كه در بارهء دين بصيرتى نداشته باشند . بقولى معنايش اين است كه : اگر آنها موعظهء خدا و رسولش را در امور دين و دنيا قبول كنند . ثبات آنها به حق بيشتر و از گمراهى و اشتباه دور تر خواهند بود . چنان كه خداوند مىفرمايد : « وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً » ( سوره محمد 17 يعنى آنان كه هدايت پذير باشند ، خداوند بر هدايتشان مىافزايد ) برخى هم گفته‌اند : معناى آن اين است كه : نفع آنها از حق بيشتر است زيرا دوام دارد و هيچگاه باطل نمىشود و سرانجام به پاداش آخرت ، اتصال پيدا مىكند ، در حالى كه نفعى كه آنها از باطل مىگيرند ، دوام ندارد و سرانجام بكيفر آخرت ، متصل مىشود . بلخى گويد : معناى آيه اين است كه اگر كشتن و خارج شدن از ديار ، بر آنها واجب مىشد انجام نمىدادند . اكنون كه اين كارها بر آنها واجب نشده است ، كارهاى آسانى كه به آنها دستور داده شده ، انجام دهند كه براى آنها بهتر و در راه ثبات ايمان محكمتر است . در دعا آمده است كه : « اللَّهم ثبتنا على دينك » يعنى بما چيزى لطف كن كه با آن بر دينت استوار بمانيم . وَ إِذاً لَآتَيْناهُمْ مِنْ لَدُنَّا أَجْراً عَظِيماً : اين جمله متصل به قبل است . يعنى : اگر آنها چنين مىكردند ، از جانب خود به آنها اجرى عظيم مىداديم كه احدى بكنه آن پى نبرد و پايان و حد اعلاى آن را درك نكند . كلمه : « مِنْ لَدُنَّا » براى افادهء اين